قالیچه1

فرش و قالیچه در دکوراسیون داخلی

قبل از اینکه برای دکوراسیون یک اتاق فرش تازه تهیه کنید ، بهتر است پیش از خرید، با انواع الیاف و ساخت فرش و قالیچه آشنا شوید.
فرش‌های با بافت متراکم (tufted carpets): به وسیله دستگاه‌هایی تولید می‌شوند که شبیه چرخ خیاطی عمل می‌کنند. در اینجا کرک فرش با فشار در منفذهای آستری که پیش آمده شده است، فرو برده می‌شود. لایه‌ای از چسب لاتکس، کرک‌ها را در جای خود ثابت نگاه می‌دارد و آستر دوم یا زیرکار تهیه شده از لاستیک متراکم یا از جنس اسفنج یا وینیل به پشت فرش متصل می‌شود. بسیاری از فرش‌های تولید خانگی با همین دستگاه‌ها تولید می‌شوند. این نوع فرش از حیث مرغوبیت و شکل ظاهری متنوع و متغیر است. در ایران به نام موکت یعنی اصطلاح غربی آن معروف است.
فرش‌های بافته (woven carpets): به وسیله دستگاه‌های نساجی مخصوصی تولید می‌شوند که با برق کار می‌کنند و سرعت زیادی دارند. بافت آنها شبیه به بافت پارچه است ولی کار نهایی که روی سطح فرش انجام می‌شود با پارچه فرق دارد. فرش‌های معروف نام خود را از دستگاه نساجی مخصوصی گرفته‌اند که برای بافت آنها به کار می‌رود. نام‌هایی چون مخمل ، ویلتن  واکس مینستر ، در فرش بافی، کرک‌هایی که پرز فرش را تشکیل می‌دهند و همچنین تارها و پودها همه به گونه‌ای در هم بافته می‌شوند که نتیجه کار، یکدست و مانند پارچه باشد.
فرش‌های منگنه‌ای (needle-punched carpets): این نوع فرش ماشینی یا موکت ، طرز ساخت خاص خود را دارد: در کارخانه فرشی  از الیافی بسیار مقاوم و متراکم می‌بافند ، سپس در مرحله پایانی و پرداخت، غلطکی سنگین که دارای هزاران سوزن به صورت خار از آن خارج  شده  است را با فاصله کمی روی فرش سایش می‌دهد و باعث بلند شدن پرزهایی در سطح فرش می‌شوند. این نوع فرش، جان‌سخت و مقاوم است و در مقابل  آب، حشرات، کپک و نور آفتاب متحمل است؛ به همین دلیل برای فضای باز ، فضاهای پراستفاده و حتی ، مانند حمام و آشپزخانه مناسب است.
فرش‌های دست باف (hand-knotted and hand-tufted carpets): این قالی مانند قالیچه‌های شرقی، اغلب از خاورمیانه متولد شده اند و بافندگان آنها در کار بافت قالی ، سنت‌ها و نقشه‌های چندین صد ساله را در جان ذهن خود حفظ کرده و به آن وفادار مانده‌اند. این فرش بسیار گران قیمت است، در عین حال، دوام بسیار زیادی دارد. این فرش ها اغلب به عنوان اثری هنری و منحصر به فردی در دکوراسیون داخلی شناخته می شوند.

  فرش1

قالیچه

در طیف گسترده قالی، از دوری‌ها و قالیچه‌های شرقی با زیبایی پیچیده و کمال یافته، تا قالیچه‌های گیس باف و پارچه نما  با جذابیت خانگی، هر نوع قالیچه ای با هر نوع سلیقه ای و با هر بودجه ای  و مناسب با هر ذائقه ای قابل یافتن است و با این اکسسوری می توان دکوراسیون منزل تان را دگرگون کرد. هرچند که نمونه‌های عتیقه در انتهای این طیف واقع می‌شوند که بسیار هم گران‌بها هستند، ولی می توان تولیدات مشابهی را که  اندکی تغییر یافته است مانند همان طرح‌های اصیل خریداری کرد.  برخی از سبک‌ها هنوز هم با به‌کار بستن فنون قدیمی به صورت دستی تولید می‌شوند. در اینجا به معرفی طرح‌های لاستیک قالیچه در سراسر جهان می‌پردازیم.
بسارابیان (Bessarabian): این قالی پشمی است و طرح  بافت آن بدون قیچی خوردگی و با نقوش،اشکال هندسی و گل است. این نوع قالی در میان اقوام لولی کشورهای روسیه، رومانی و ترکیه بافته می‌شود. دار این نوع قالی ، عمودی است و  اشکال دراز و باریک به وجود می آورد.
پارچه‌نما (Rag): این گونه از قالی در کل دنیا وجود دارد، روی دار و با دست بافته می‌شود. جنس آن نخی است و از قرن‌ها پیش در دکوراسیون داخلی منزل استفاده می شده است. این قالی‌ها مقاوم  و بدون پرز هستند و در طرح‌های مختلف، از طرح های راه‌راه چند رنگ سنتی تا رنگ‌های جدید کم‌رنگ و پاستلی بافته می‌شوند و به این دلیل که قالی بی پرزی هستند، پارچه نما نامیده می شوند.
ابوسن (Aubusson): دلیل ارزشمندی این قالی،  سبک کلاسیک فرانسوی‌ و روش بافت ظریف و مهارت به کار رفته در بافتش است. قالیچه‌های ابوسن دارای بافت گوبلن (tapestry) با بخیه دست دوز هستند و طرح آنها رسمی و خوش‌ترکیب است. این قالیچه‌ها اغلب به رنگ‌های پاستلی کم‌رنگ بافته می‌شوند و در وسط به یک ترنج مزین هستند.
دوری (dhurrie): این نوع قالیچه پشمی است و در هندوستان به صورت دستباف  بافته می‌شود و به دلیل رنگ‌های ملایم و طرح‌های متنوعش  مشهور است. این قلی از اسلاف نوعی بافته نخی بسیار کهن است که برای پوشاندن کف اتاق و تخت به کار می‌رفته است. واژه «دوری» از «داری» (dari) به معنای «تار نخ» گرفته شده است.
ترکی (Oreiental Turkish): هنر قالی بافی دستی، گنجینه‌ای سه هزار ساله است. قالی شرقی، به ویژه اگر نادر و عتیقه باشد، در معماری داخلی بسیار گرانبها و ارزشمند است. فرش «اوشک» (oushak) معاصر با دست گره خورده است و نقشه آن طراحی هندسی است که قدمتی بسیار قدیمی دارد. نمونه اصیل آن متعلق به کشور ترکیه و ایران است. امروزه نمونه‌های بدل آن را در کشور هندوستان نیز تقلید می‌کنند.
طنابی چاپی (painted sisal): این ابتکار عهد معاصر، که از قالیچه‌های پارچه‌ای قرن هجدهم الهام گرفته شده است، دارای طرح چاپی است. رنگی را که بر پرز فرش ساخته شده از جنس طناب (sisal) یا الیاف گیاهی دیگری به صورت چاپ می زنند تا همیشه  باقی می‌ماند.

فرش در دکوراسیون

 

کاشی کاری

کاشی کاری در معماری ایرانی

هنوز هم وقتی چشمانمان را می‌بندیم و گذشته‌ای نه‌چندان دور را به خاطر می‌آوریم، حال و هوای دلمان عوض می‌شود و غبار و زنگار نشسته بر دلمان، زدوده می‌گردد. هنوز هم خیال ، خانه‌های قدیمی و نقش برجسته کاشی‌های فیروزه‌ای، چشمانمان را جلا می‌بخشد و آینه دلمان را شفاف می‌سازد. بوی قدیم، بوی عشق و محبت، صفا و یکرنگی و بوی ناب همدلی است. هنوز وقتی چشمانمان را می‌بندیم و خانه قدیمی مادربزرگ و پدربزرگ را تصور می‌کنیم، کاشی‌های فیروزه‌ای چشمانمان را نوازش می‌دهد. کاشی‌های فیروزه‌ای در معماری ایرانی غوغا می‌کند و شکوهمندی این تمدن را فریاد می‌زند. رنگ کاهگل و درهای چوبی و قاب‌های پنجره‌های مشبک چوبی در هم‌نشینی با رنگ فیروزه‌ای حوض وسط حیاط و تلألوی کاشی‌های آبی، جریان زندگی را به رخ می‌کشند و خود را به معرض دیدگان می‌رسانند.
کاشی‌های فیروزه‌ای در معماری ایرانی، گاه میهمان حوضی چند ضلعی مملو از شمعدانی‌های قرمز می‌شوند  و انعکاس مهتاب در شب‌های مهربانی را به چشم می‌رسانند و گاه بر بلندای گنبدی از جنس نور، بوی عشق و نور و صداقت را به مشام می‌رسانند، بوی پاکی و نجابت و با طرحی از حضور خداوند، رنگ آبی عشق را در ذهن تداعی می‌کنند. کاشی‌های ایرانی در معماری ایرانی، چون پرنده‌ای محسور درون دیوارها , باشکوه، صبور و نجیب، با ابهت و آرامش‌بخش ، بوی عرفان و پاکی را به فضا می‌پراکنند. کاشی‌های فیروزه‌ای به رنگ آسمان در پناه خوشه‌های بید، آرامش را به روح پراسترس می‌نشاند و یادآور شکوه عمیق گذشته‌ای پرقدرت و پرافتخار برای این سرزمین است. رنگ آبی این کاشی‌ها گویای روح عمیق و پرآرامش خاک این سرزمین است

کاشی کاری

فرش های ایرانی

نقش فرش در هنر ایرانی

فرش ایرانی از جمله تمدن ماندگار ایران زمین است. تمدنی مملو از طرح‌ها و نقش‌های پر معنا و رمز آلود. فرش‌ها دارای معانی خاصی هستند که به طور اصولی تقسیم‌بندی می‌شوند و دنیای جدیدی از حوزه علمی و هنری را نشان می‌دهند. در سال‌های اخیر از طرح و نقش فرش‌های ایرانی رمزبرداری شده و نمادگرایی آن مشخص گردیده است. بر این اساس، طرح‌های فرش ایرانی به ۱۹ گروه اصلی و چند شاخه کوچک تر تقسیم می‌شود:
گروه اول: طرح‌های آثار باستانی و ابنیه اسلامی در 
در این طرح، کلیه طراحان از نقش‌ها و نگاره‌های تزیینی بناها، عمارت‌ها و کاشی‌کاری‌ها الهام گرفته‌اند، هرچند طراحان فرش در برخی طرح‌های اصلی این نقش و نگارها با توجه به نگاه خود، اعمال سلیقه کرده‌اند، اصول و اساس را حفظ کرده‌اند. معروف‌ترین طرح‌های این گروه عبارتند از:
گنبد مسجد شیخ لطف‌الله، سر در امامزاده محروق، گنبد مسجد امام، تخت جمشید، طاق بستان مسجد جامع اصفهان و…
گروه دوم: طرح‌های شاه‌عباسی  
مبنا و پایه اساسی این طرح فرش‌ها، گل شاه‌عباسی است. گل شاه‌عباسی علاوه بر بندهای ختایی، گاه با اسلیمی‌ها ادغام می‌شوند و نقوش مختلفی را خلق می‌کنند. انواع گوناگون این طرح و نقش‌ها عبارت است از لچک و ترنج شاهی عباسی، شاه عباس شیخ صفی، افشان شاه عباسی، شاه عباس درختی.
گروه سوم: طرح‌های اسلیمی  
اساس اصلی این نقش بر پایه گردش‌های منظم و بی‌نهایت عاقلانه ی بندهای اسلیمی است. طرح‌های اسلیمی نیز دارای انواع متفاوتی است. مشهورترین و بنام‌ترین طرح اسلیمی، اسلیمی جهان اژدر است. اسلیمی در طرح‌های اسلیمی افشان، اسلیمی بندی و اسلیمی لچک و ترنج است.
گروه چهارم: طرح‌های اقتباسی  
این طرح، طرحی ادغامی است. این طرح، شباهت زیادی به طرح مناطق مرزی ایران و کشورهای همسایه و حتی سایر کشورها دارد. دلیل نام اقتباسی به همین علت است. طرح‌های معروف این گروه، قفقازی و گوبلنی است.
گروه پنجم: طرح‌های افشان  
کلیه بندهای و نگاره‌های فرش در این طرح و نقش دارای پیوستگی و ارتباط است. این طرح به گونه‌ای است که گویی خطوط از هم قطع نمی‌شوند. نقش این طرح زیبا و خیره‌کننده است و تمامی گلبرگ‌های و برگ‌ها در بطن فرش، پریشان و پراکنده‌اند، به گفته ساده‌تر، افشانند. در این طرح، قرینه‌نگاری وجود ندارد. طرح‌های معروف عبارتند از افشان دسته گلی، افشان ختایی و…
گروه ششم: طرح‌های واگیره‌ای   
طرح این گروه آن چنان است که در کل فرش، قطعات به طور منظم تقسیم می‌شوند و به وسیله خط‌ها به هم می‌پیوندند. طرح‌های اصلی به بندی اسلیمی، بندی خشتی، بندی ترنجدار، بندی شیری و شکری، بندی شاخه گوزنی، بندی دسته گلی، بندی میناخانی و… تقسیم می‌شوند.
گروه هفتم: طرح‌های بته جقه  
کلیه نقش‌های زده شده بر این طرح، بر مبنای بته جقه است. در این طرح با شکل‌های متفاوتی متن و حاشیه فرش را طرح می‌زنند. انواع گونه این طرح‌ها بته میری، بته خرقه‌ای، بته قلمکار، بته کردستانی و… است.
گروه هشتم: طرح‌های درختی  
نقش این طرح‌ها درخت و درختچه‌های کوچک و بزرگ است.
گروه نهم: طرح‌های ترکمن
طرح این نقش در گروه نقش‌های هندسی است و به صورت ذهنی خلق می‌شود. مشهورترین طرح‌های این گروه عبارت‌اند از غزال گز، قاشقی و آخال.
گروه دهم: طرح‌های شکارگاهی  
اساس این طرح و نقش‌ها بر پایه صحنه‌های شکار و شکارگاه است؛ برای مثال بر روی این فرش، طرح از یک سوار که مشغول شکار آهویی است به چشم می‌خورد.
گروه یازدهم: طرح‌های گل فرنگ
طرح‌هایی که در این گروه چشم‌نوازی می‌کند، طرح‌هایی از گل‌هایی در رنگ‌های مختلف است که مهم ترین طرح‌های این گروه گل فرنگ بیجار، گل فرنگ گل و بلبل، افشان گل فرنگ، لچک و ترنج گل فرنگ است.
گروه دوازدهم: طرح‌های خشتی  
در این فرش، طرح‌ها به قاب‌های متفاوتی تقسیم می‌شود که هر تصویر با گل‌های متنوع در این قاب‌ها آذین می‌شود. طرح‌های قابی بختیار و قابی قرانی از طرح‌های معروف این گروه هستند.
گروه سیزدهم: طرح‌های گلدانی  
در این طرح، یک یا چند گلدان در مقیاس و ابعاد متفاوت بر متن فرش نقش می‌بندد و شاخه‌های آن در کل فرش پراکنده‌اند. مشهورترین طرح‌های این گروه، گلدانی هزار گل، گلدانی محرابی و گلدانی ظل السلطانی است.
گروه چهاردهم: طرح‌های ماهی درهم
این طرح از متداول‌ترین و کهن‌ترین طرح‌های نقوش ایرانی است. در این طرح، اغلب یک واگیره وجود دارد که همان واگیره در طول و عرض فرش تکرار می‌شود. در این طرح حوضی به شکل لوزی و ماهی‌هایی در اطراف آن به چشم می‌خورد. مهم ترین این طرح‌ها، ماهی فراهان، ماهی زنبوری، ماهی کردستان و ریزه ماهی می‌باشد.
گروه پانزدهم: طرح‌های محرابی  
نقش محراب، اساس اصلی این گروه است. در این طرح‌ها آذین‌هایی از قبیل قندیل، گلدان، درختچه‌های کوچک و ستون‌های بزرگ نقش می‌نهند. مشهورترین این طرح‌ها عبارتند از محراب قندیلی، محراب گلدانی و محراب درختی.
گروه شانزدهم: طرح‌های محرمات  
نقش این طرح به صورت راه راه و طولی می‌باشد که در هر ردیف نقوشی چون بته جقه، انواع اسلیمی‌ها یا ختایی‌ها و گل و برگ‌های دیگر است. بته جقه‌ای مهم ترین طرح این دسته است.
گروه هفدهم: طرح‌های هندسی 
در این طرح، نقش‌ها به صورت زاویه‌دار و هندسی است. مهم‌ترین نقش‌ها عبارت است از هندسی کف ساده جوشقان، لچک و ترنج، قابی و هندسی خاتم شیراز.
گروه هجدهم: طرح‌های ایلی و عشایری  
عشایران، خالقان این طرحند و طرح‌ها و نقش‌ها از ذهن بافندگان عشایر الهام گرفته شده‌اند. در این طرح، نقش‌های قرینه فضای چندانی ندارد و مهم‌ترین طرح‌ها، فرش عشایر قشقایی، شاهسون، بلوچ و… است.
گروه نوزدهم: طرح‌های تلفیقی  
این طرح با مرور زمان ایجاد می‌شود. این طرح به گونه‌های مختلف بافت می خورد و از جذابیت بالایی برخوردار است. گونه‌های مختلف این طرح عبارتند از لچک و ترنج تلفیقی، تلفیقی گل فرنگ و تلفیقی هندسی.

در این مبحث به شرح کوتاهی از فرش‌ها در معماری ایرانی و دکوراسیون داخلی پرداختیم.

فرش ایرانی 1

 انواع بافت فرش

تراکم بافت، کلید مطمئنی برای تعیین مرغوبیت فرش است. برای تعیین تراکم، آزمایش «دانه‌شماری » روی آن انجام می شود. برای انجام این عمل می توانید گوشه فرش خود را برگردانید و ببینید چه مقدار از آستر با زیرکار فرش از زیر پشم قابل رویت است. هرچه آستر با زیرکار بیشتر مشخص باشد، تراکم فرش کمتر می‌شود، یعنی شما روی الیاف کمتری راه می‌روید و نتیجه این که دوام فرش شما کمتر است. دو عامل تاثیرگذار بر تراکم فرش عبارتند از: دنیه  و رشته. دنیه به اندازه و وزن الیاف اشاره دارد و رشته ، یعنی عده تارهایی که باید با هم ریسیده شوند تا از آن کرک حاصل شود. برای نمونه در فرش سه لایه، در ایجاد هر گلوله، سه رشته کرک به کار رفته است. به طور معمول هرچه عدد دنیه و رشته بزرگ‌تر باشد، فرش مرغوب‌تر است.
بافت ملموس فرش یا پرداخت رویه فرش نیز یک عامل مهم به شمار می آید. به طور کلی هرچه کرک فرش تنگ‌تر ریسیده شده باشد، فرش بهتر خواهد ماند. به لبه فرش نگاه کنید. لبه ها، تنگ ریس بودن ، مرتب و یکسان بودن گره‌ها با گلوله‌ها یا پیچ‌ها را به شما نشان می‌دهد. به دنبال فرشی باشید که لبه یکدست و تنگ ریس داشته باشد . دانستن این که کرک‌ها هنگام گره زدن ، گلوله کردن یا پیچاندن تحت حرارت تثبیت شده اند یا نه ، بسیار مهم است. حرارت باعث می‌شود حالت پیچ حفظ شود. شرح بافت‌های متداول فرش در زیر آمده است:
-فرش پشمالو یا پرز بلند (plush): این فرش ، ظاهری ، تجملی دارد، پرز آن یکدست و مخملی است و جای پا را روی خود به آسانی نشان می‌دهد.
-فرش قیچی نخورده همگون (one-level looped): فرشی است که گره‌ها با پیچ‌های آن هم‌تراز و پرزهایش قیچی نخورده باشد. این نوع فرش ، ظاهری سنگ‌ریزه‌ای (pebbled) دارد و از دوام خوبی برخوردار است . این فرش یک ایراد عمده دارد و آن، حلقه‌ای بودن الیاف بافته شده است که به کفش و جارو و غیره گیر کرده و شکافته می‌شود.
-فرش قیچی نخورده ناهمگون (two-level looped): فرشی است که پرزهای آن قیچی نخورده و یکی در میان، بالا و پایین باشد.
-فرش نقش برجسته (embossed): از نوع فرش‌هایی است که سطح گره با پیچ‌های آن غیر هم تراز است. این نوع فرش ظاهری پرمایه و تراشیده در دکوراسیون داخلی منزل ایجاد می کند.
-فرش بی‌نظم قیچی خورده ترکیبی (random-shear): ترکیبی است از فرش «تک سطح» و فرش قیچی خورده.
-فرش مجعد (frieze یا twisted-pile): اگرچه ظاهری پشمالو و پرزدار دارد ولی در واقع کرک آن قیچی نخورده است. حلقه‌های تنگ باف این نوع فرش با حرارت دادن تثبیت می‌شوند.

فرشفرش2فرش3

شاخص

نور در معماری سنتی ایران

شاخص

 

نور5

 

نور4

 

نور یکی از عناصر بسیار مهم و حیاتی در زندگی، سبک زیستن و همچنین در معماری و طراحی داخلی به‌شمار می‌آید. نور به تصور و تصویرسازی زندگی ما شخصیت و روح می‌بخشد. نور به اجسام و احجام، رنگ و فرم می‌دهد و یکی از عناصر کلیدی در دکوراسیون و معماری به‌شمار می‌آید. نور، روشنگر ماهیت و ذات حقیقی هر چیز در پیرامون ماست. نور در معماری سنتی ، به صورت دو منبع طبیعی و مصنوعی در اطراف ما نمود می‌کند. نورگیرهای طبیعی را می‌توان به طرق زیر در معماری داخلی به کار برد:

۱- نورگیر سنتی ۲- نورگیرهای عمودی و افقی دیوارها ۳- ایجاد بافت به وسیله نور ورودی از پنجره مشبک ۴- عبور نور به صورت روحانی و….

نکته حائز اهمیت درخصوص این عنصر حیاتی این است که باید نور را هدایت کنیم و از نور محض در معماری و طراحی داخلی استفاده نکنیم، به این معنا که باید یک هماهنگی هوشمندانه میان تلفیق نور و تاریکی وجود داشته باشد. آزادی بی‌حد نور در معماری، خاصیت آن را از بین می‌برد و دنیایی بی‌نهایت روشن و شفاف می‌سازد. دنیای کاملا شفاف، مرگ فضای معماری است . همان طور که تاریکی مطلق، مرگ معماری است. نور در کنار تاریکی معنا و مفهوم پیدا می‌کند و باعث ادراک بصری می‌شود، به قول تادائو آندو:

«نور سرچشمه وجود همه هستی است. با روشن کردن سطح اجسام، نور به آن ها پیرامون و محیط مرئی می‌بخشد و جمع شدن سایه در پشت آن ها سبب عمق بخشیدن به اجسام می‌شود. اجسام تنها در مرزهای روشنایی و تاریکی معنا پیدا می‌کنند و شکل خود را به دست می‌آورند و آن را نشان می‌دهند و روابط درونی شان کشف می‌شود.»

بنابراین هماهنگ‌سازی نور و تاریکی در معماری داخلی ، بسیار مهم و حائز اهمیت است.

 

404678_oGZx8dnk

ارسی اوج هنر چوب و شیشه

این هنر، هیچ میخ و ‏چسبی به کار نمی‌رود و تمام نقش و نگار‌ها ی آن به وسیله اتصالات ظریف ‏چوب (کام و زبانه) به هم وصل می‌شوند. برای این کار ابتدا… استان کردستان به علت آب و هوای خوبی که دارد محل رویش درختان ‏گوناگونی مانند گلابی، گردو، کیکم و سنجد است و این امر باعث شده که مردم ‏این دیار به هنر چوب و کار با چوب اهمیت زیادی دهند و در این هنر استادان ‏و هنرمندان بزرگی مانند استاد مجید نعمتیان، استاد عباس پسر استاد نجار ‏باشی، استاد عبدالحمید نعمتیان، استاد بهزادیان و استاد نعمت الله محمودی را ‏به خود دیده است. هنر نازک کاری هنری ریزه کاری و نقش و نگار است که این ‏هنر از گذشته دور تا به حال نقش ویژه ای در میان افراد داشته و انتظار می‌رود ‏که در آینده دور پررونق تر شود روز به روز بر زیبای آن افزوده شود. اکنون در ‏سراسر دنیا هنر نازک کاری کردستان شناخته شده است و سنندج را به عنوان ‏خالق این هنر زیبا می‌شناسند. هنر چوب ریشه در زندگی مردمان این دیار دارد ‏بر اصولی استوار است که همزمان با آداب و سنن و محیط زیست استان تولد ‏و رشد یافته است. کار با چوب به طور عمده به شش رشته نجاری، نازکاری، ‏نجاری نازک کاری، منبت کاری، معرق کاری و خاتم کاری تقسیم می‌شود که ‏هر کدام زیبای خاص خود را دارد یکی از رشته‌های کهن و زیبای کار با چوب، ‏نجاری نازک کاری یا اروسی سازی است. صنعت نجاری هنگامی‌ که با هنر ‏طراحی و ظرایف نازک کاری تلفیق شود حاصل آن پدیده ای زیبا و جذاب است ‏که اروسی یکی از از این پدید‌ه‌ها است. اروسی به درهای اطلاق می‌شود که به ‏حالت کشویی و از پایین به بالا باز می‌شود. هنر اروسی سازی پیوندی بین ‏نازک کاری چوب، شیشه بری و نجاری و طراحی است. در این هنر، هیچ میخ و ‏چسبی به کار نمی‌رود و تمام نقش و نگار‌ها ی آن به وسیله اتصالات ظریف ‏چوب (کام و زبانه) به هم وصل می‌شوند. برای این کار ابتدا طرح اولیه با ‏اطلاعاتی از هندسه و مثلثات روی کاغذ تهیه می‌شود و سپس با دقت و ظرافت ‏فراوان چوب‌ها بریده می‌شود و شیشه‌ها با مهارت خاصی کنار هم چیده می‌‏شود و تمام اتصالات با فنون زیبای نجاری به هم متصل می‌شوند. انواع نقش‌های اروسی‏ اروسی‌ها دارای نقش‌های متعددی است که دو نوع آن بیشتر از همه در استان ‏کردستان رایج ومتداول بوده است. ‏۱ – نقش اسلیمی ‌‌و متداول همان طور از اسم آن پیداست نقشی است که در اکثر کشورهای اسلامی ‌رایج ‏است و خارجیان آن را به مردم مسلمان نسبت می‌دهند و نقش اصلی آن را از ‏گیاهان گرفته اند و در نقش‌های قالی و نقاشی‌های مختلف نیز دیده می‌شود. ۲ – گره چینی این نقش دارای نقوش هندسی شکل است که به مرور زمان در دنیای اسلام رایج ‏شده و در کاشی کاری‌ها و آجرنماها کاربرد فراوانی دارد و کل کار با هندسه و ‏مثلثات آمیخته شده است. اکثر نقش‌های اروسی در انواع مختلف ۸،۱۲، ۱۶،۲۴، گره ساخته می‌شود که ‏در استان کردستان ۱۶ رایج و ۲۴ نادر است. هریک ازن قش‌های اصلی که شامل ‏نقش اسلیمی ‌و گره چینی است خود دارای نقش‌هایی فرعی است که در این ‏میان، نقش جقه اهمیت ببیشتری از بقیه دارد.‏ نقش جقه جقه در معنای درخت سرو است که مظهر آزادی است و شکل تقریبی آن را به ‏صورت درخت سرو فرض می‌کنند و سر نقش به صورت خمیده است و بدین ‏معناست که مرد آزاده و آزاد فقط در مقابل معبود سر تسلیم فرود می‌آورد این ‏نقش در استان کردستان بسیار دیده می‌شود و اکثر شیشه‌های آن به رنگ ‏قرمز رنگ است در کل شهرستان فقط یک نمونه رنگ آبی وجود دارد.‏ استادان قدیمی ‌‌اروسی ساز در شهرستان سنندج به اروسی توجه خاصی شده است و به فراوانی در این راه ‏زحمت کشیده اند که بارزترین آنها در هر دوره به ترتیب زمانی که می‌زیستند ‏عبارتند از استاد محمد نجارباشی(قطار چیانی) سازنده اروسی منزل سالار ‏سعید (موزه سنندج) استاد نعمت الله پدر مرحوم استاد مجید نعمتیان سازنده ‏اروسی ۳ لگنه ضلع غربی منزل آصف و استاد نجار باشی سازنده اروسی ۴ لگنه ‏منزل وکیل. در حال حاضر چون هزینه نصب و تولید اروسی بالارفته است و ‏کاری پرطاقت است کسی به آموختن آن روی نیاروده است و فقط استاد نعمت ‏الله محمودی به آموزش آن همت گمارده است و بسیاری از اروسی‌های گذشته ‏را که در حال نابودی بوده ایشان مرمت و بازسازی کرده است. اروسی‌های قدیمی‌ در سنندج اروسی‌های زیادی وجود داشته است که به مرور زمان اکثر آنها از ‏بین رفته است و درحال حاضر می‌توان از اروسی ارزنده ای مانند اروسی۷ لگنه ‏‏ موزه سنندج و اروسی‌های عمارت آصف، عمارت خسرو آباد و منزل وکیل، ‏منازل آقایان گله داری و غیاثی یاد کرد که هنوز پا برجا است. در منازل قدیمی ‌‌‏سنندج با توجه به سلیقه صاحب منزل و معمار ساختمان، اروسی‌های ‏گوناگونی ساخته شده است و یا حداقل کتیبه در وردی را به صورت اسلیمی‌‏ درست می‌کردند.

6664 98987 404678_oGZx8dnk 4482129791_ea6d95f920

Terminology traditional architecture

واژه های بکار رفته در معماری سنتی ایران

واژه شناسی معماری سنتی ایران

آبساب: آجر تراش داده شده ای که با آجر دیگر در آب ساییده شده باشد.

آژند: ملات خمیری است که فاصله میان مصالح را پر کرده، قطعات مختلف را به هم می چسباند.(گلی باشد که بر روی خشت پهن کنند.)

آمود: آرایشی که پس از پایانکار ساختمان بر آن بیفزایند.تزئین الحاقی، نماسازی سنگی، آجری، کاشیکاری و گچ بری.

آهیانه: به معنی جمجمه- در گنبدهای دو پوسته، پوسته زیرین را می گویند.

آسمانه: سقف.

ازاره: بخشی از دیوار پایین است که معمولا برای استحکام بیشتر آمودی از سنگ و کاشی دارد.

اِسپر: دیوار جدا کننده- دیوارهایی که میان دو پایه باربر می سازند.بخشی از نمای ساختمان که در و پنجره نداشته باشد.

اشکوب: طبقه، سقف، هر مرتبه از پوشش خانه طبقه.

افراز: ارتفاع،بلندی، کرسی منبر.

انبسان: مخالفت،کنتراست.

ایدری: مصالحی که از محل برداشت می شود.

بستو: نوعی قوس بیضی شکل است که در ساخت گنبد استفاده می شود و نسبت فاصله کانونی به دهانه ۴ به ۳ است.

بیز: به معنای تاب است و در معماری نوعی قوس بیضی شکل است.

پاکار: جای که طاق شروع می شود.

پالار: تیر حمال یا چیزی که شاه تیر روی آن قرار می گیرد.

پادجفت: ناقرینه سازی

پرچفت: تضاد،تنوع، کاری که برای بر هم زدن قرینه و یکنواختی در ساختمان انجام می دهند.

پشت بند: دیوار یا طاقی که در پشت ساختمان یا دیوار می سازند.

پنام: عایق. دستمال و پارجه ای که موبدان در جلوی دهان خود می آویختند.

پناه: در خانه یا ساختمان قسمت رو به آفتاب را می گویند.

پیمون: اندازه و مقیاس.

پیلک: ستون باریک و کوچک.

تابش بند: تیغه های نازکی که جهت جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب در جلوی اتاقها قرار گرفته است.

تویزه: دنده های اصلی پوشش طاق.لنگه، قالب و قوسی که با گچ و نی ساخته می شود.

جفت: قرینه سازی.

چپبله: پوشش سردرگاه.

چَفت: قوس.

چِفت: بست.

خوانچه پوشش: قطعات مختلف کاربندی که بین دو تویزه را می پوشاند.

خشیخان: هواکشهای روی پشت بام.

رخبام: پیش آمدگی لبه بام و جایی که نما سازی تمام می شود.

ساو: الگو گرفتن از نگاره های طبیعی و دگرگون کردن آنها به شکلهای ناب هندسی؛ در اصل ساییدن یا زدودن است.

سبویی: نوعی چَفت که از تقاطع دو بیضی بدست می آید.

فرسپ: شاه تیر.

کلیل: یک نوع قوس کم خیز ایرانی بدون تیزه.

لغاز: برجستگی عمودی کنار دیوارها.

ورگرد: راهرویی که پیرامون بنا می گردد.

معقلی: گره سازی مختلط کاشی و آجر. کاشی های رنگی و آجرها که زاویه آن تقریبا عمودی است.

نهاز: قسمتهای بیرون زده در پلان.

هِره: آجری که بصورت نره(عمودی) می گذارند، در خراسان خرند گفته می شود.

هرنو: سوراخ سقف.

هشتی: تنها جای که از محیط بسته خانه بیرون می آمده و ارتباط با خارج داشت.جهت ایجاد مکث،تقسیم و فضایی جهت انتظار.(هشت به معنی برجسته است.)

هشت و گیر: نوعی گره سازی تزئینی، برجسته و فرورفته.

هلوچین: تاب،سهمی،قوس نیم تخم مرغی(نیم بیضی) شکل،نوع معمول چَفت در شمال ایران.طاق باربر.

هور: طرح یا پروژه.

یزدی بند: نوعی آرایش در زیر پوشش